लाइभ टिभी Listen Image FM 97.9 इमेज एफ एम Listen Image News FM 103.6 न्युज एफ एम
Download Imagekhabar Android App
ImageKhabar

लोकतन्त्रमा अधिकार मात्र नखोजौं, नागरिकको जिम्मेवारी पनि सम्झौं

आइतबार, १७ मंसिर, २०७४ मा प्रकाशित,

-दुजाङ शेर्पा:..अहिले पहिलो चरणको निर्वाचन सम्पन्न भएर दोस्रो चरणको निर्वाचन संघारमा छ । यतिबेला देश निर्वाचनमय भएको छ । अघिल्ला निर्वाचनभन्दा यो निर्वाचन भिन्न छ । कारण, नेपालमा पहिलोपटक संविधान कार्यान्वयनको लागि दुई चरणमा प्रदेश र प्रतिनिधिसभाको निर्वाचन हुँदैछ । ३२ जिल्लामा शान्तिपूर्ण रुपमा मतदान गर्दै नेपाली जनताले आफ्नो लोकतान्त्रिक अधिकार प्रयोग गरेका छन् । संविधान कार्यान्वयन र समृद्धिको पक्षमा रहेको सन्देश प्रवाह गरेका छन् ।

भलै यसको मतपरिणाम मंसिर २१ गते बाँकी जिल्लामामतदान सम्पन्न भएपछि एकसाथ आउनेछ । परिणाम जसको पक्षमा आओस्, निर्वाचनमार्फत जनताले आफ्नो प्रतिनिधि चयन गर्ने कुराले लोकतन्त्रको जित भएको छ । अन्ततः नेपाली कांग्रेसले राणा, पञ्च र राजासँग लड्दै कम्युनिष्टहरुलाई सँगसँगै लिएर तय गरेको शान्तिपूर्ण राजनीतिको मार्गले जितेको छ ।

तर, यो निर्वाचनमा लोकतान्त्रिक शक्तिको जित आवश्यक छ । संविधान कार्यान्वयनका लागि र जनताले चाहेको राजनीतिक स्थिरता र विकासका लागि पनि कांग्रेसलगायतका लोकतान्त्रिक शक्तिले जित्नुपर्छ । संधै र सबै मतदानबाट आउने परिणामले लोकतन्त्र जित्छ भन्ने हुँदैन । उदाहरणका लागि पञ्चायतमा भएको निर्दल कि बहुदल ? को निर्वाचनलाई लिन सकिन्छ । करिब करिब अहिलेको निर्वाचन पनि सामान्य अवस्थाको निर्वाचन भन्दा भिन्न छ, जनमत संग्रहजस्तै छ ।

कारण, एमाले र माओवादी केन्द्रको गठबनधनले निर्वाचनमा जाँदै गर्दा संविधान कार्यान्वयन भन्दा संविधानमा भएको मुलभूत विषय नै बदल्छौं भनेका छन् । यसको अर्थ कांग्रेसलाई दिने मत संविधानको कार्यान्वयनका पक्षमा हुनेछ । बाम गठबन्धलाई मत दिनु संविधान कार्यान्वयनमा जटिलता थपिने अनुमान पनि गरिएको छ । संवैधानिक राष्ट्रपति र कार्यकारी प्रधानमन्त्रीको व्यवस्था हटाएर प्रत्यक्ष निर्वाचित कार्यकारीको व्यवस्था ल्याउने कम्युनिष्ट गठबन्धनको घोषणामै प्रष्ट छ ।

यो अवस्थामा सूर्य वा हँसिया–हथौडामा हाल्ने मत संसदीय व्यवस्थाको विपक्षमा हुनेछ भन्ने त्रास पनि एकातिर फैलिएको छ । राजनीतिक अस्थिरता र कम्युनिष्ट अधिनायकवादको पक्षमा हुनेछ भनेर ब्यापक आरोप–प्रत्यारोपहरु पनि चलिरहेको छ । यसकारण मतदाताले मतदान गर्दैगर्दा अधिनायकवादको पक्षमा उभिने कि लोकतान्त्रिक व्यवस्थाका पक्षमा ? विवेक प्रयोग गर्न आवश्यक रहेको नेताहरुकै मुखबाट अब्हान समेत भइरहेको छ ।

वीपी कोइरालाले सात सालको क्रान्ति सम्पन्न भएपछि जनताका प्रतिनिधिले संविधान बनाउने सपना देखेका थिए । जुन गहन जिम्मेवारी गिरिजाप्रसाद कोइरालाले प्रारम्भ गरे, सुशील कोइरालाले पुरा गरे । बुलेटको बलमा सत्ता कब्जा गर्ने सपना बोकेर रोल्पातिर दौडिएका माओवादीलाई शान्तिपूर्ण राजनीतिमा र आधा प्रतिगमन सच्चियो भन्दै राजासँग लहसिन पुगेको, बयलगाढा चढेर अमेरिका पुगिन्न भन्दै खिसिट्युरी गर्दै बसेको एमालेलाई राजतन्त्र विरुद्धको आन्दोलनमा सामेल गराउन कांग्रेस सफल भयो ।

स्वतन्त्रता र लोकतन्त्र मान्ने शर्तमा कांग्रेसले सबै शक्तिलाई एकसाथ लिएर हिँडेको इतिहासले देखाएको छ । जुन दिन सात सालको क्रान्तिपछि प्राप्त स्वतन्त्रता र लोकतन्त्रको लिग ती शक्तिले छोडेका छन्, यद्यपि, कांग्रेसले अटल रहेर त्यसको रक्षामा उभिएको छ । राणा, राजा र पञ्चको अन्त्यको कारण नागरिकको स्वतन्त्रता र लोकतन्त्रप्रतिको वक्र दृष्टि थियो । अहिले त्यही बाटोमा यो देशका कम्युनिष्टहरु अग्रसर छन् भनेर भन्दा अतियुक्ती नहोला ।

संविधानको सौन्दर्यता समावेशीता, गणतन्त्र, धर्मनिरपेक्षता र संघीयता हो । आदीवासी, जनजातिले एकैछिन गम्भीर भएर सोचौं र अहिलेका ठूला दलको पहिलो र दोस्रो तहका नेताहरुलाई हेरौं । अधिकांस क्षत्री, ब्राह्मण छन् । के प्रत्यक्ष निर्वाचित कार्यकारीको व्यवस्था आयो भने कम्युनिष्टहरुले केपी ओली, पुष्पकमल दाहाल, झलनाथ खनाल, माधव नेपाल, वामदेव गौतम र दोस्रो तहमा आउंदा इश्वर पोख्रेल, योगेश भट्टराई, जनार्दन शर्मालाई छोडेर पृथ्वीसुब्बा गुरुङ या सुरेश आलेमगरलाई उम्मेदवार बनाउलान् ? कदापी बनाउने वाला छैनन् ।

अहिले कांग्रेस वा लोकतान्त्रिक शक्तिले परिकल्पना गरेको व्यवस्था हुन्नथ्यो भने पहिलो राष्ट्रपति मधेसको छोरो रामवरण यादव र दोस्रो राष्ट्रपति एक जना महिला विद्यादेवी भण्डारी यो मुलुकको पहिलो पद राष्ट्रपति बन्ने थिएनन् । अहिलेकै व्यवस्था रहँदा अब बन्ने राष्ट्रपति अर्को कुनै आदीवासी, जनजाती,उपेक्षित, उत्पिडित समुदायबाट बन्न सक्ने प्रशस्त सम्भावना रहन्छ ।

तर, प्रत्यक्ष निर्वाचित कार्यकारीमा जाँदा समावेशीताको आधार भत्कनेछ,थप कमजोर बन्नेछ । यसतर्फ सम्पूर्ण आदीवासी,जनजाती,महिला,मधेसी,उत्पिडित,उपेक्षित, सिमान्तकमृत समुदायले नाराको तापमा नबहेर यथार्थको धरातल मनन गर्नुपर्छ । लामो समयको अस्थिरता अन्त्यका लागि करिब १० वर्ष लामो वैचारिक मन्थनपछि संविधान जारी भयो । पहिलो संविधानसभा उसै विफल भयो । यो तथ्य जान्दाजान्दै बल्ल बनेको संविधान कार्यान्वयन गर्दै समृद्धिको पथमा अघि जानु बुद्धिमत्तापुर्ण हुन्छ । तर, यो संविधानलाई भत्काउने सपनाका साथ कम्युनिष्ट गठबन्धन बनेको छ । यसले रुपमा राजनीतिक स्थिरताको नारा दिएपनि सारमा थप अस्थिरता दिने छ । अविकास र अस्तव्यस्तता दिने छ । त्यसकारण लोकतान्त्रिक शक्ति वा दलहरुलाई मत दिएर संविधान कार्यान्वयनका लागि मतदाताले ऐक्यवद्धता जनाउनु आवश्यक छ ।

इतिहास साक्षी छ, कांग्रेसकै नेतृत्वमा नेपालमा आर्थिक, सामाजिक र राजनीतिक रुपान्तरण संभव भएको हामीले देखे भोगेकै कुरा हो । ‘ब्यालेट होइन बुलेट’ भन्ने कम्युनिष्टलाई संसदमा ल्याएको छ, लोकतन्त्र स्विकार्ने बनाएको छ । दलित आयोग, महिला आयोग, मुस्लिम आयोग गठन, कमैया, हलियाप्रथाको अन्त्य, आदीवासी जनजातीको भाषा संरक्षणका लागि १४ भाषामा समाचार प्रकाशन प्रशारण गर्ने व्यवस्था, प्रतिष्ठान गठन कांग्रेसकै नेतृत्वमा भएको हो ।

संविधान ततकालिन कांग्रेस सभापति सुशील कोइराला र कार्यान्वयनका लागि सफलतापूर्वक निर्वाचन हालका सभापति शेरबहादुर देउवा नेतृत्वकै सरकारले गरिरहेको छ । गणतन्त्र आएपछि कम्युनिष्ट गठबन्धनका नेताहरु दाहाल, ओली,नेपाल, खनाल प्रधानमन्त्री भए । न संविधानजारी गर्न सके न संविधानमा रहेको असन्तुष्टि हल गर्न सके । गफ ठुलठुला भए, काम केही भएन । तर, कांग्रेसले हल्ला कम गरेपनि जनताले अनुभूतिगर्ने गरि परिवर्तनको आभाष दिलाइरहेको छ ।

सरकारमा रहँदापनि पछिल्ला सरकारमा रहेका कांग्रेसका मन्त्रीहरु गगन थापा, नवीन्द्रराज जोशी, रमेश लेखक, टेकहादुर गुरुङहरुले जनताको मन जितेका छन् । तर, कम्युनिष्टतर्फ हेर्दा मन्त्री भएर जागिर खाने भन्दा बढी केही गरे है देशका लागि भन्ने नाममानिसको स्मरणमा छैन । अरुलाई गाली गरेरै आफुलाई नायक स्थापित गर्ने गलत मनोविज्ञानमा एमाले सँधै रुमल्लियो । फास्टट्रयाक भारतलाई बुझायो कांग्रेसले भन्ने नारा लगाइयो । तर, कांग्रेसले स्वदेशी लगानीमै फास्टट्रयाक बनाउने निर्णय गर्यो ।

बुढीगण्डकी ठुलो कमिसनको चलखेलमा प्रचण्डले प्रधानमन्त्रीबाट बहिर्गमन हुँदै गर्दा चिनियाँ विवादास्पद कम्पनीलाई दिने निर्णय गरे । एमाले प्रचण्डको पक्षमा उभियो । कांग्रेसले विवादास्पद कालोसूचीमा परेको कम्पनीसँगको सम्झौता रद्ध गर्यो । ओलीले भारतलाई दिन खोजियो भन्ने प्रकारका कुप्रचार गरे । शेरबहादुर देउवाले स्वदेशी लगानीमै बनाउने निर्णय गरिदिए । कमिसनका लागि राष्ट्रिय हित विर्सेर अरुलाई यो र त्यो देशको दलाल भन्ने ओली प्रवृत्ती फास्टट्रयाक र बुढीगण्डकमिा नांगिएको छ । कांग्रेस र एमालेमा को राष्ट्रवादी जनताले बुझिसकेका छन् । विगतमा सगरमाथा चीनले आफ्नो दाबा गर्दा कम्युनिष्टहरु मौन बसे । तर, बीपी कोइरालाले त्यसको प्रतिवाद मात्र गरेनन्,सगरमाथा नेपालकै भएको पुष्टि गरेपछि चीन वीपीको अडान सामु झुक्न बाध्य भयो ।

मेडिकल माफियाका विरुद्ध डा गोविन्द केसी उभिए । तर, माफियाको पक्षमा केपी ओलीसहित उनको पार्टी उभियो । केसीले राखेका माग कांग्रेसले सम्बोधन गर्यो । यस्ता सयौं तथ्यका फहरिस्तहरु छन् । को जनताको पक्षमा ? को माफियाको पक्षमा ? यी तथ्यले पुष्टि गरिसकेको छ । स्वास्थ्य विमा, मृगौला प्रत्यारोपण र डाइलोसिस निशुल्क, स्वदेशमै कलेजो प्रत्यारोपणसहित देशको स्वास्थ्य क्षेत्रमा आमूल परिवर्तन ल्याउने नीतिगत परिवर्तन गगन थापाको नेतृत्वमा भएको छ । जनताले प्रत्यक्ष यी कुरा अनुभूत गरिरहेका छन् ।

आजको आवश्यकक्ता समृद्धि र विकासमा नै छ । माओवादीले १२ वर्ष बन्दुक पट्काएर कांग्रेसले सुरु गरेको समृद्धिको यात्रामा अवरोध सिर्जना नगरेको भए अहिले विदेशीनेको यो आँकडा निक्कै कम हुने थियो । युवाहरुले यो तथ्यलाई हृदयदेखि नै मनन गर्न जरुरी छ । सपनाको व्यापार गरेर लाखौं युवाको भविष्य बर्बाद पार्ने र आफ्नो स्वार्थको रोटी सेक्ने कम्युनिष्ट नेताको प्रवृत्ती उजागर भइसकेको छ । त्यसलाई थप नंग्याउँदै कांग्रेसलाई मतदिएर बलियो बनाउँदा मात्रै युवाहरुको भविष्य स्वदेशमै सुरक्षित हुने छ । कांग्रेसले आफ्नो घोषणापत्रमा पनि युवाहरुका लागि थुपै्र विषयको सुनिश्चितता गरेको छ । कांग्रेस जे बोल्छ त्यो गर्छ भन्ने तथ्य जगजाहेर छ । त्यकारण युवाहरुले यसपटक दलीय घेरा तोडेर स्वदेशमै बस्न सक्ने अवस्थाका लागि कांग्रेसलगायतका शक्तिलाई मतदान गर्न आवश्यक छ ।

समाजका हरेक तह र तप्काले देशमा समृद्धि खाजेका छन् । आर्थीक विकास र राजनीतिक अन्योलताबाट निकास खोजेका छन् । देशलाई विकास र राजनीतिक निकासका लागि कांग्रेसको अब बन्ने प्रदेश र प्रतिनिधिसभा संसदमा बलियो हैसियत आवश्यक छ । त्यसका लागि सबैले कांग्रेसलाई मत दिनुपर्छ । होइन भने कम्युनिष्ट गठबन्धन बलियो बन्दा लोकतन्त्र धरापमा पर्नेछ । समृद्धि र विकासका आशाहरु निराशामा बदलिनेछन् । देशमा अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता खोसिनेछ,सम्पत्तीमाथी व्यक्तिको अधिकार खोसिन सक्छ । व्यक्तिगत स्वतन्त्रतासहित सम्पत्तीमाथीको हकसहितको लोकतान्त्रिक राजनीतिक व्यवस्था रोज्ने कि कम्युनिष्ट निरंकेशताको बाटो रोज्ने ? त्यो अवसर संघारमा छ, यसमा मतदाताको विचार ।( लेखकः नेवि संघका नेता हुन )

इमेजखबर एपबाट खोल्नुहोस् । एन्ड्रोइड डाउन्लोडका लागि यहाँ र आइफोनका लागि यहाँ क्लिक गर्नुहोस् ।

Loading...

प्रतिक्रिया

 

 


Loading...
ImageKhabar  /  Jobs and Career  /  Advertise  /  About Us  /  RSS  /  Privacy  /  Archive
Registration No: 219/073-74. Director: Raj Manandhar. Chief Editor: Dr. Mahendra Bista.
© 2017 ImageKhabar and Image Group of Companies. All Rights Reserved. ImageKhabar is not responsible for external sites contents. Meronetwork Framework